Cuộc “đổi ngôi” ngoạn mục

Từ tháng 4/2008 đến nay, dân nuôi cá tra ở ĐBSCL khốn khổ vì sản lượng cá dư thừa. Các nhà máy chế biến tiêu thụ không hết, giá cá nguyên liệu chết cứng dưới mức 13.800-14.400đ/kg. Thế nhưng trong mấy ngày qua, cá tra bất chợt “quẫy đuôi" tăng giá lên mức 15.500-16.500đ/kg, thậm chí một số DN có nhà máy công suất lớn ở Tiền Giang, Vĩnh Long đã lâm vào tình trạng thiếu nguyên liệu phải chạy sang Cần Thơ, An Giang “tăng tốc” thu mua cá loại 1 với giá 17.000đ/kg (bao gồm cả chi phí vận chuyển). Người nuôi cá lúc này không còn cảnh xếp hàng chờ bán cá. Trái lại DN phải mò đến tận ao xem cá, đặt tiền cọc trước.

Theo một số chuyên gia, thông tin sản lượng cá tra trong vùng sụt giảm lập tức bay tới khách hàng nhập cá. Một số DNXK cho biết cá tra philê XK đang tăng từ 2,5 lên 3 USD/kg. Dù giá cá đang tiệm cận mức giá người nuôi có lãi, nhưng nhiều nông dân chần chừ chưa muốn bán cá ra, ráng chờ giá lên cao hơn. Hơn nữa trước đồn đoán cá tra sẽ khan hiếm, dân đang có cá trong ao càng thôi thúc ý định kềm giữ cá. Mới đây ở Thốt Nốt (Cần Thơ) bùng lên chuyện một DN thu mua cá bị nông dân “lật kèo” trả lại tiền cọc chỉ vì tìm được DN mua cá với giá cao hơn. Điều đó chứng tỏ cả nông dân và DN vẫn chưa sẵn sàng làm ăn theo hợp đồng, chưa thật sự giữ chữ tín với nhau.

Nguyên nhân giá cá tra đảo chiều hẳn nhiên là do sụt giảm sản lượng cá nguyên liệu và tác động từ thị trường XK cá tra đang thuận lợi. Thế nhưng thiếu hụt nguyên liệu tới mức nào, khả năng đáp ứng nguồn nguyên liệu thời gian tới ra sao, bao giờ cân bằng cung - cầu thì cho đến nay chưa ai đưa ra được con số chuẩn.

Cách đây hơn nửa tháng tại Cần Thơ có nguồn tin lượng cá tra còn tồn đọng khoảng 50.000 tấn, nhưng hiện thời theo Hiệp hội Thủy sản Cần Thơ (CAFA), lượng tồn chưa tới 20.000 tấn và sẽ tiêu thụ hết trong tháng 9/2008. Còn ông Phan Văn Danh, Chủ tịch Hiệp hội Thủy sản tỉnh An Giang dự đoán, giá cá sẽ tiếp tục tăng nhưng tăng đến mức nào thì ông...chịu.

Thời cơ sắp xếp lại "đội hình"

Dân trong nghề nuôi cá tra ở ĐBSCL thừa hiểu rằng sau những lần giá cả trầm lắng vì “khủng hoảng” thừa thì sớm muộn gì giá cá cũng sốt nóng trở lại. Nhưng dù biết trước thì người nuôi cá qui mô nhỏ lẻ, tự phát đã bị thua lỗ vừa qua cũng không còn tiền vốn nuôi cá trở lại. Ở các vùng nuôi cá tra lớn tại An Giang và Cần Thơ đã có hiện tượng dân “treo ao” từ mấy tháng qua.

Ông Bùi Hữu Trí - Chủ tịch CAFA cho biết, lúc cao điểm Cần Thơ có hơn 1.200ha nuôi cá nhưng hiện thời khoảng 50% hộ đã “treo ao”. An Giang cũng đưa ra con số sụt giảm tương tự nhưng chủ yếu rơi vào đối tượng nuôi quy mô vừa và nhỏ. Do đó, hiện nay đối tượng có khả năng “nhập cuộc” khôi phục vùng nguyên liệu, đầu tư thả lứa cá tra mới đều tập trung vào các DN có vùng nuôi cá lớn và những người nuôi cá trường vốn.

Giám đốc một DN chế biến cá tra XK ở Cần Thơ cho rằng: “Đây chính là dịp sắp xếp lại “đội hình”, bàn bạc lại cách hợp tác làm ăn. Đối tượng nuôi cá tra phải là những người có thực lực về vốn. Sự điều chỉnh về tài chính tín dụng vừa qua ở các NHTM đã tác động mạnh tới những người nuôi quy mô nhỏ lẻ. Hiện nay các DN có nhà máy chế biến đang có xu hướng đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu cho riêng mình để chủ động 30-40% đầu vào. Nhưng như thế vẫn không đủ, về lâu về dài cần hình thành cách làm ăn liên kết chặt chẽ giữa người nuôi thông qua hình thức góp vốn bằng cổ phần, gắn kết quyền lợi giữa người nuôi cá và DN”.

 Xem ra, để tạo nguồn lực cho một ngành hàng có thế mạnh của quốc gia, hơn bao giờ hết ngay lúc này rất cần các ngành chức năng vào cuộc quyết liệt.

Hữu Đức